Historie

DE KERK VAN BEETS

De kerk van Beets is een eenbeukige kruiskerk, bestaande uit een driezijdig gesloten koor, een dwarsbeuk (transept) met vrij korte armen en een schip. Op het westeind van het schipdak staat een houten torentje.
Het bouwjaar van de oorspronkelijke kerk wordt geschat rond 1360, uitgevoerd in hout (vaksteenconstructie) of baksteen en voorzien van een zadeldak met schildeind.

In het begin van de vijftiende eeuw werd het oude kerkgebouw aan de oostzijde uitgebreid met het huidige bakstenen koor. De paalfunderingen bleken ondeugdelijk te zijn en daarom werd het oude kerkgebouw in de tweede helft van de vijftiende eeuw gesloopt. Op deze plaats werd het tegenwoordige transept gebouwd, geheel opgetrokken uit baksteen.
In de late 15de of vroege 16de eeuw is het schip gebouwd, ook van baksteen en veel breder dan aanvankelijk gepland, waarschijnlijk door een aanzienlijke toename van de kerkgaande bevolking.
Gezien de constructie is de toren jonger dan het schip (de torenconstructie doorsnijdt letterlijk de kapconstructie van het schip), waarschijnlijk 16de-eeuws.
Na de reformatie (de eerste Beetser predikant deed in 1576 zijn intrede) werd de kerk ingericht voor de hervormde (‘gereformeerde’) eredienst en werden de specifieke katholieke elementen verwijderd, zoals altaren en beelden..
In de eerste helft van de 17de eeuw werden de beschilderingen op het houten gewelf (van de toen nog ongedeelde ruimte) aangebracht, bestaande uit bloemen en in de koorsluiting een vruchtdragende appelboom.

De kansel dateert van 1655 en staat sinds 1680 op zijn huidige plaats. Rond de kansel werd een doophek (1680) geplaatst. Wanneer precies het schot achter de kansel is geplaatst is onduidelijk maar misschien wel ook in 1680. Zeker is dat het koor in de late 18de eeuw bestond uit twee ruimten, bestemd voor ‘school’ (beneden) en ‘raadhuis'(boven).
In de 19de eeuw, maar vermoedelijk ook al eerder, was er op de verdieping naast de raadkamer ook een ‘kerkekamer’, bestemd voor kerkelijke vergaderingen.

Het huidig aanzien van de kerk wordt in hoge mate bepaald door de grote restauraties in de jaren 1963-1965, 1979-1980 en 1994-1996. De onderhoudskosten rezen in de 20ste eeuw de pan uit, waardoor de kerk eigendom werd van de Stichting Oude Hollandse Kerken (1982).

Inmiddels heeft de Gemeente Zeevang een eigen gemeentehuis en is het voormalig schooltje de consistoriekamer geworden.

Orgel: het origine Flaes en Brünjes-orgel stamt uit 1868 en is tussen 1981 en 1983 gerestaureerd door de firma Flentrop, waarbij onder andere de intonatie zoveel mogelijk in de oorspronkelijke staat is gereconstrueerd.

Klok: de luidklok dateert uit 1650 en is gegoten door François en Pieter Hemony. De stalen krukas en verdere luidinrichting dateren uit 1964. Het randschrift van de klok luidt: ‘Laudate D(omi)num cymbalis bene sonantibus. F. et P. Hemony me fec(erunt) Zutphaniae anno Domini 1650’ (Looft de Heer met welluidende cimbalen. F(rançois) en P(ieter) hebben mij gemaakt te Zutphen in het jaar 1650). De klok heeft een diameter van 90 cm en een gewicht van 470 kg. In 1810 (Napoleon) kwamen alle kerktorens met hun klokken in het bezit van de burgerlijke overheid (en dat is nog steeds zo).
In 1943 werd de klok (t.b.v. de Duitse kanonnenindustrie) uit de toren verwijderd en opgeslagen in een depot ergens in Groningen. Na de oorlog bleek de klok bewaard te zijn en kon gelukkig teruggeplaatst worden.